Runy

Runy to litery dawnego alfabetu germańskiego, futharku, który liczy ich 24. Ich współczesne zastosowanie wróżebne rozwinęło się w XX wieku.

Każda runa ma nazwę i znaczenie (Fehu – bogactwo; Raidho – podróż…); runa wylosowana w pozycji odwróconej może zniuansować odczyt.

Skąd się wywodzi

Najstarsze znane inskrypcje runiczne pochodzą z pierwszych wieków naszej ery i odnaleziono je w Skandynawii oraz w północnej Europie kontynentalnej. Służyły głównie do zapisania imienia lub dedykacji. W epoce wikingów alfabet upraszcza się do tak zwanego „młodszego” futharku liczącego 16 znaków, używanego na wielkich kamieniach runicznych Szwecji i Danii.

Związek z wróżbiarstwem jest bardziej niepewny, niż się często mówi. Rzymski historyk Tacyt opisuje u Germanów losowanie za pomocą drewnianych pałeczek oznaczonych znakami, ale nic nie dowodzi, że były to runy. Mitologia nordycka opowiada natomiast w jednym z poematów Eddy, że Odyn powiesił się na drzewie świata na dziewięć nocy, aby zdobyć wiedzę o runach: to opowieść święta, a nie opis praktyki.

Używanie run jako wyroczni, jakie znamy dzisiaj, ukształtowało się w czasach nowożytnych. Germańskie kręgi ezoteryczne interesują się nimi na początku XX wieku, a część tej symboliki została następnie wypaczona przez ideologię nazistowską, co tłumaczy ostrożność wielu dzisiejszych praktykujących. Obecnie rozpowszechniona forma, z woreczkami grawerowanych kamieni i podręcznikami interpretacji, upowszechniła się głównie od lat 80. w świecie anglojęzycznym.

Na czym się opiera

Starszy futhark dzieli się tradycyjnie na trzy grupy po osiem run, zwane ættir. Każdy znak nosi nazwę (Fehu, Uruz, Thurisaz…), która oznacza konkretną rzeczywistość: bydło, tura, olbrzyma, grad, lód, słońce. Nazwy dawnych run są częściowo odtworzone na podstawie średniowiecznych poematów runicznych, anglosaskich, norweskich i islandzkich.

Odczyt wychodzi od tego konkretnego obrazu, by wyprowadzić z niego sens symboliczny: Isa, lód, kojarzy się z bezruchem lub oczekiwaniem; Kenaz, pochodnia, z jasnością lub kreatywnością. Niektóre runy mają symetryczny kształt i nie mogą pojawić się odwrócone, stąd systemy odczytu różnią się w zależności od autora. Wielu praktykujących traktuje runę raczej jako zachętę do zastanowienia się nad pewną dynamiką niż jako sztywną odpowiedź.

Jak to się praktykuje

Losuje się jedną runę przy prostym pytaniu lub trzy przy ocenie sytuacji, często na kawałku tkaniny.

W praktyce osobistej przygotowuje się woreczek zawierający 24 runy, wyryte w drewnie, kamieniu lub kości, oraz jasną tkaninę, na której się je kładzie. Formułuje się w myślach otwarte pytanie, na przykład „co powinienem/powinnam zrozumieć w tej sytuacji?”, a następnie losuje na ślepo. Prosty rozkład zajmuje kilka minut; wiele osób zapisuje swoje rozkłady w notesie, aby wrócić do nich później.

Odczyt run oferuje się także w formie konsultacji, osobiście lub na odległość. Praktyk wyciąga wówczas runy przy Panu/Pani lub dla Pana/Pani, a następnie omawia każdy znak i ich powiązania. Sesja trwa zazwyczaj od dwudziestu minut do godziny. Warto od razu zapytać, jakiego systemu odczytu używa i jak traktuje runy odwrócone.

Czego można się spodziewać

Rozkład run daje przede wszystkim chwilę zatrzymania: dawny, nieco surowy obraz, który zmusza do nazwania tego, czego się doświadcza, i spojrzenia na to z nieoczekiwanej strony. To narzędzie refleksji, a nie przepowiednia: wartość rozkładu zależy od tego, co Pan/Pani z nim zrobi. Służy wyłącznie do rozrywki.

Runy nie zastępują porady lekarskiej, prawnej ani finansowej, ani wsparcia psychologicznego. Należy zachować ostrożność wobec oferty, która przedstawia runy jako gwarantowaną magiczną ochronę, sprzedaje talizmany służące do „odpędzenia” zapowiedzianego niebezpieczeństwa albo gra na strachu przed niekorzystnym układem, aby skłonić Państwa do powrotu. Trudna runa nie zapowiada żadnego pewnego nieszczęścia.

Słowniczek

Futhark

Nazwa alfabetu runicznego, utworzona od jego sześciu pierwszych liter (F, U, Th, A, R, K). Wyróżnia się starszy futhark liczący 24 znaki oraz młodszy futhark liczący 16 znaków.

Ætt

Każda z trzech grup po osiem run w starszym futharku (liczba mnoga: ættir).

Runa odwrócona

Runa wylosowana do góry nogami, czasem nazywana merkstave. W zależności od systemu osłabia, opóźnia lub odwraca znaczenie runy; inni praktykujący w ogóle nie interpretują takich run.

Pusta runa

Pusty element dodawany do niektórych współczesnych zestawów, nieobecny w źródłach historycznych. Ci, którzy go używają, widzą w nim to, co nieznane, albo to, co nie zostało jeszcze rozstrzygnięte.

Poemat runiczny

Średniowieczny tekst, który poświęca każdej runie jedną zwrotkę. Te poematy są głównym źródłem wiedzy o nazwach i znaczeniach przypisywanych znakom.