De 24 runen van het Oudere Futhark en hun betekenis
Runen zijn de tekens van een alfabet dat door Germaanse en Scandinavische volkeren werd gebruikt. Ze werden in steen, hout of metaal gekrast en dienen tegenwoordig ook als basis voor een waarzeggerspraktijk. Hier lees je de geschiedenis van het Oudere Futhark, de lijst van de 24 tekens en het huidige gebruik.
Een alfabet voordat het een orakel werd
Het Oudere Futhark is de oudste vorm van het runenschrift. Het is aangetoond van ongeveer de tweede tot de achtste eeuw van onze jaartelling, op voorwerpen, sieraden en rechtopstaande stenen. De naam komt van de eerste zes letters: f, u, th, a, r, k. Er zijn 24 tekens, elk met een klank en een naam die aan iets concreets doet denken, zoals vee, ijs of de zon.
De oude inscripties zijn kort: namen, formules, eigenaarsmerken. Wat we weten over het magische of religieuze gebruik ervan blijft onzeker. De Romeinse geschiedschrijver Tacitus beschrijft rond het jaar 98 bij de Germanen een waarzeggerspraktijk met gemerkte staafjes, maar niets bewijst dat het om runen ging. De runenwaarzeggerij zoals we die nu kennen is vooral een constructie van de twintigste eeuw.
De drie aetts
De 24 runen zijn verdeeld in drie groepen van acht, aetts genoemd. De onderstaande namen zijn taalkundige reconstructies, en meerdere betekenissen blijven omstreden.
| Aett | Rune | Betekenis van de naam |
|---|---|---|
| 1e | Fehu | vee, rijkdom |
| Uruz | oeros, kracht | |
| Thurisaz | reus, doorn | |
| Ansuz | god, woord | |
| Raidho | reis, rit te paard | |
| Kenaz | fakkel | |
| Gebo | gift | |
| Wunjo | vreugde | |
| 2e | Hagalaz | hagel |
| Nauthiz | nood, dwang | |
| Isa | ijs | |
| Jera | jaar, oogst | |
| Eihwaz | taxus | |
| Perthro | onzekere betekenis | |
| Algiz | bescherming, elan | |
| Sowilo | zon | |
| 3e | Tiwaz | de god Tyr |
| Berkano | berk | |
| Ehwaz | paard | |
| Mannaz | mens | |
| Laguz | water | |
| Ingwaz | de god Ing | |
| Dagaz | dag | |
| Othala | erfgoed, bezit |
Hoe men de runen trekt
Runen komen meestal voor als kleine steentjes, houten of keramische schijfjes, bewaard in een buidel. De vrager concentreert zich op een vraag en trekt dan zonder te kijken een of meer tekens. De gangbare leggingen zijn:
- Eén rune: een inkijk in de dag of in de situatie.
- Drie runen: gelezen als verleden, heden en mogelijke uitkomst.
- Een grotere legging: meerdere runen volgens een schema, waarbij elke positie een aspect vertegenwoordigt.
Sommige runen kunnen ondersteboven verschijnen, wat de lezing volgens sommige auteurs soms verandert. Ook hier is er geen enkele regel: elk boek heeft zijn eigen betekenisraster en de lezing hangt grotendeels van persoonlijke interpretatie af.
Gebruik vandaag
Runen interesseren verschillende groepen: liefhebbers van Noordse geschiedenis, aanhangers van spiritualiteit, mensen die nieuwsgierig zijn naar symbolen. Sommigen gebruiken ze als meditatiehulp, waarbij ze een teken als onderwerp van overpeinzing nemen. Anderen raadplegen ze als orakel, op de manier van kaarten. Serieuze lezers maken graag onderscheid tussen wat tot de geschiedenis behoort (de inscripties, de taal) en wat tot de moderne praktijk behoort, die vaak op eigentijdse lectuur is geïnspireerd.
Om deze praktijk te plaatsen, vind je de pagina Runen. Heb je liever een drager met beelden, dan biedt de gratis tarotlegging een verwante aanpak, met kaarten in plaats van gekrast tekens.
Runen voorspellen niets op een bewezen manier. Ze vallen onder geloof en vermaak en vervangen geen medisch, juridisch of financieel advies.